Przedawnienie długów – kiedy następuje?

Nie każdy ma świadomość tego, że istnieją sytuacje, w których dłużnik (po upłynięciu odpowiednio długiego okresu) może uniknąć spłaty swoich zobowiązań finansowych. Mowa o przedawnieniu, którego dokładne okoliczności opisane są w Kodeksie Cywilnym. Czym jest przedawnienie, kiedy do niego dochodzi i czym się charakteryzuje? Postaramy się rozwiać wszelkie wątpliwości w tej kwestii.

Czym jest przedawnienie?

Przedawnienie jest instytucją prawa cywilnego i oznacza uchylenie się od obowiązku zaspokojenia roszczenia względem wierzyciela. Aby miało ono rację bytu, musi upłynąć określony przez polskie prawo termin (w dalszej części artykułu zostanie to szerzej wyjaśnione). Należy podkreślić, że  podlegają mu wyłącznie żądania materialne, jednak jest od tego wyjątek: roszczenie windykacyjne związane z nieruchomością.

Przedawnienie – charakterystyka

Zgłębiając tematykę przedawnień, najważniejsze, co należy zapamiętać to fakt, że mimo iż nastąpi odpowiedni termin, po którym dłużnik może uniknąć spłaty zadłużenia, nie oznacza to, że zobowiązanie przestało istnieć. Co to znaczy? Długu nie trzeba spłacać, jednak decyzja ta nie jest uznawana z urzędu, lecz na specjalny wniosek osoby zadłużonej. Kredytobiorca musi po prostu jasno określić, że chciałby skorzystać z takiej możliwości.

W tym miejscu należy podkreślić, że wierzyciele lub firmy windykacyjne mogą liczyć na brak wiedzy w kwestii przedawnień i niesłusznie domagać się spłaty zadłużenia na podstawie sądowego nakazu zapłaty (na chwilę obecną sądy nie weryfikują zupełność takich roszczeń).

Kiedy przedawnia się dług?

Odpowiadając na powyższe pytanie, musimy mieć świadomość tego, że najważniejszy jest czas i nie jest on jednakowy w przypadku każdego roszczenia. A więc kiedy dług się przedawnia? Zależy to od rodzaju zadłużenia. Kodeks Cywilny podaje dwa podstawowe terminy przedawnienia długów. Pierwszym z nich jest 10 lat od żądań majątkowych lub tych stwierdzonych prawomocnym wyrokiem sądu. Drugi przypadek to 3 lata dla roszczeń z tytułu prowadzenia własnego przedsiębiorstwa oraz oświadczeń okresowych.

Jak już zostało wspomniane wyżej, trudno jednoznacznie wskazać, kiedy przedawnia się dług. Mimo powyższych ogólnych ustaleń zawartych w Kodeksie Cywilnym, dla niektórych typów zobowiązań zostały wyznaczone inne terminy. Pozwolimy sobie je wymienić:

   • mandat oraz roszczenia z tytułu umowy przewozu oraz przedwstępnego dokumentu sprzedaży – 1 rok
     
   • roszczenia właściciela firmy z tytułu nieopłaconej przez kontrahenta faktury; z tytułu umowy sprzedaży; żądania dostawcy z tytułu dokonanej dostawy; z tytułu umowy o dzieło (od dnia oddania dzieła); usługi telekomunikacyjne oraz debet na koncie (od dnia daty spłaty zobowiązania) – wszystkie wymienione roszczenia przedawniają się po 2 latach
     
   • lista roszczeń przedawniających się po 3 latach jest bardzo długa: należności z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej; kara umowna między kontrahentami; niezapłacona, niezwrócona kaucja oraz zaliczka lub przedpłata; roszczenia z tytułu umowy o pracę; umowa ubezpieczeniowa; kredyt i pożyczka; niezapłacony czynsz; zadłużenie na karcie kredytowej oraz zobowiązanie podatkowe licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (zobowiązania powstające na skutek doręczenia decyzji z wysokością podatku przez urząd skarbowy, np. podatek od nieruchomości)

   • zobowiązania podatkowe – 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (zobowiązania powstające z mocy prawa, np. podatki dochodowe, VAT, podatek od czynności cywilnoprawnych); po 5-ciu latach następuje także przedawnienie należności wobec ZUS-u z tytułu składek powstałych po 2012 roku

   • składki z ZUS-u powstałe przed rokiem 2012; długi spadkowe (jeśli wierzyciel nie egzekwuje spłaty) oraz inne roszczenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu lub innej instytucji powołanej do rozpatrywania sprawy – 10 lat

Pożyczka – przedawnienie

Osoby mające na swoim koncie różnego rodzaju zobowiązania finansowe, zastanawiają się, czy przedawnieniu może ulec pożyczka. Przedawnienie w takiej sytuacji, na podstawie wcześniej podanych informacji, następuje po 3 latach i okres ten liczony jest od dnia, kiedy miało dojść do zwrotu długu. Identyczny termin dotyczy zadłużenia na kartach kredytowych.

Przedawnienie długu u komornika

Czy komornik ma prawo egzekwować należność, która uległa przedawnieniu? Otóż może, ale tylko wtedy, gdy wierzyciel złoży odpowiedni wniosek do sądu i na jego podstawie sąd wystawi tytuł wykonawczy. Podkreślamy, że urzędnik sądowy nie sprawdza zasadności wszczęcia postępowania, więc nie posiada informacji o przedawnionym długu.

Możliwe działania wierzyciela

Przedawnienie długu sprawia, że wierzyciel nie ma możliwości odzyskania należących się mu pieniędzy. Istnieją jednak sposoby na przerwanie biegu okresu przedawnienia i w tym celu można złożyć pozew, wniosek o postępowanie komornicze, spróbować dojść do ugody z dłużnikiem lub uznać roszczenia przez osobę zadłużoną.

Kiedy dług się przedawnia? Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Jak pokazują nasze wcześniejsze ustalenia, okres przedawnienia zadłużenia jest zależny od rodzaju zobowiązania. W tej kwestii należy być jednak czujnym. Zdarza się, że firmy windykacyjne upominają się o zwrot długu, który już dawno uległ przedawnieniu, do czego oczywiście nie mają najczęściej prawa. W takiej sytuacji warto sprawę zgłosić do Rzecznika Praw Konsumentów.

    Wybierz ile chcesz pożyczyć

    Wybierz czas spłaty w miesiącach

    mies.